Pisa Funtaniş

(1)

La cipa al nm dal pitōr arşn Antonio Fontanesi (1818 - 1882).

 

La Pisa l' da mz al vi dal Guasadōr, Pnt Beşolri, e via dal March. Prma ed la Pisa in cl pst l a gh' ēra, int la prta vrs via Pnt Beşolri, la cēşa parochila dedichda a la Madalina, arfta int al Quatersint e che int al 1515 a gh' st zunt al grs cunvint benedetin dal sōri dedich a la Snta Maria Madlina ch'al ciapva tta la pisa dal d 'd incō.

Simper ind i timp indrē, ind la prta, dv' incō gh' la via dal Guasadōr, a curva, tr'al frnt dal c e al mr da cunvint, al Canl Mister o Canl ed Rz, al sō cvi gnven druvdi p'r al j ativit lighdi a la lavurasiun ed la sida, ed la cnsa dal pli, a la fabricasiun dal candili ed sj. Dve 'na vlta pasva 'l cōrs d'cva adsa l' sgn cun dal furmli ed culōr celst. Al canl al gnva dinter dal c vrs mezd 'd via dal Guasadōr in dv' a gh' 'l Casun cun, a mansina, un pcun dal bastioun nic rst ed cli ch' ēren al mri dal Dusint che circundven la sit. Al Casun (la vira ''Porta Castl'') al preşinta, dp un restver a 's vd incra bin, al sgn ed la grsa archda a pnta 'n d gh'ēra n 'd j 'ingrs ed la sit vcia.

St 'legnt ngol dal savōr antgh al vn ft int al 1788. In cl'n l, difti, a vn but z al cunvint ed Snta Maria Madlina e al s pst a vn ft 'na pisa buna ed dr sudisfasiun al rgoli ed l'architetra e 'l necesit 'd la sit d'alōra.

La sistemasiun 'd alōra dal pst l' arcima difti al pisi ed la Parigi dal XVIII scol.

Dal mumint ch'l' stda fta, vers la fn dal XVIII scol, la pisa la d c a ativit comercli. A la fn dal 1700 l' stda 'l march dal gs ed la bruşja, osia tt cl ch'es cta int i bsch e 's pōl bruşr.

In un documint dal 1840 a 's dş ch'la gnva ciamda pisa dal march di buvin e pisa ed S. Maria Madlina. In relasiun al j ativit che gnven fti a gh'ēren, cme nch incō, ustari e lucndi.

In soqunt documint dal 1800 a vn arcurdr: l'ustaria dal St Tri, l' Aqvla Virda e cla dal B 'd r.

Adsa a vn ft, gni dō stmni, al march arşn, in pi al march dal cuntadin dal sbet matina, fin a j n stnta a gnva ft al march a l'ingrs ed la verdra

Incō intōren a la pisa gh' dal butigh 'd antiquari e tti 'l stmni, d' ist, a vn ft un march dv' a 's cten i pasiun 'd antiquari.

Al 3 ed mg dal 2006 a s' incuminc l'impurtnt restver ed la Pisa, fin crca tr miş dp,  ch' l' tuch l'arnōv ed la pavimentasiun, un nōv impint 'd inluminasiun, la difişa e arnōv dal vird e la msa z ed  nōv elemint 'd adb.

Int la nōva pavimentasiun st sgn la prta in d gh'ēra la vcia cēşa dedichda a la Madlina butda z insm al cunvint p'r avir la pisa dal d 'd incō.

La prta a matina, de st zna comna 'd la sit, l' sgnda da 'na fla 'd pōrdgh strch e mia tt cumpgn tir s pi o mēno int al XV scol, cun j rch ed larghsa divrsa impust insm a di capitē in prēda che, int al 1727, n and a fr prt ed l'implcadra 'd l' işol ed la famja nōbila di Friggeri: Fulvio cannich ed la Catedrla, l' invi impurtnt lavōr tra la fn dal XVIII scol e l'insi 'd cl'ter, a la mrt ed Giovanni, int al 1863, la propriet la vn divşa e 'na prta (cl che incō l' al nmer 8) l' stda cumprda, int al 1876, da pitōr arşn Gaetano Chierici (1838-1932) in d 'l gh' ft la s c.

I prdegh in cla pisa ch an 'n' ēren mia sōl a matina (qu che gh'n incra e ciam int al 1876 pōrdegh Friggeri) m a gh'ēren nca da cl'ētra prt, cl' a sra, che gnirn p tt va int la 1887.

 

 

 

Al march 'd l' antiquari   (2)

(1) da Wikipedia.it

(2) G.M.Codazzi

Pisi e Pals